Kruczy uczony

Neema odkrywa Gaidę leżącą twarzą w dół na balkonie, z prostym kuchennym nożem wbitym między łopatki. Nie byle jakim nożem — Ostrzem Pokoju, przeklętym przez cesarzową Yasthalę piętnaście wieków temu. Legenda głosi, że gdy następnym razem odbierze życie, Ośmiu Strażników Powróci, by zniszczyć świat. Krew plami drewniane deski, ale jest jej za mało. Ciało zostało ułożone z niepokojącą starannością — spokojnie, wewnątrz kręgu terakotowych doniczek, z okiennicami starannie zamkniętymi za plecami. Neema wyciąga ostrze i widzi sygil tygrysiego oka wyryty w stali. Broń należy do Ruko. Wsuwa ją z powrotem, a ponowne wbicie jest gorsze niż jakikolwiek cios — jakby mordowała Gaidę po raz drugi.

Neema przekonuje cesarza, by pozwolił jej prowadzić śledztwo, argumentując, że nikt nie ma większego powodu, by znaleźć zabójcę, niż główna podejrzana. Daje jej cztery dni — i jednym tchem mianuje ją następczynią Gaidy jako pretendentką Kruków. Cain jest wstrząśnięty. Neema jest przerażona. Nie umie walczyć, nigdy nie trenowała jako wojowniczka i tonie w za dużym pożyczonym mundurze. Ale cesarz ma swoje powody: uczynienie jej pretendentką pochłania jej czas, uniemożliwiając głębsze dociekania w sprawie śmierci Gaidy. Kindry Rok, jej przełożony z Kruków, ostrzega ją, że Stado oczekuje hańby. Neema przypina zakrwawioną opaskę swojej poprzedniczki i wchodzi samotnie na Plac Festiwalowy, witana falą buczenia trzynastu setek widzów.

Próba Lisów wysyła pretendentów do cesarskich grobowców, by stawili czoła osobistym koszmarom — zaprojektowanym przez Caina tak, by ukarać brak współczucia Ruko. Shal Worthy wygrywa, decydując się opiekować rywalami zamiast rywalizować, podczas gdy Ruko nie zdobywa żadnych punktów za samotną medytację. Uwięziona w walącym się magazynie, niemal pogrzebana żywcem, Neema przeżywa, wczołgując się do trumny na półce. W najgłębszych tunelach podąża za stadem kruków do komnaty skrywającej dwanaście zapomnianych grobowców wojowników Kruków. Prowadzą ją do hebanowej skrzyni wypełnionej bronią wykutą dla wojownika, który nie istniał od piętnastu wieków — sztylety, miecze, wachlarze bojowe, młot bojowy zakrzywiony jak dziób. Kruki wołają ją po imieniu. Nie potrafi tego wyjaśnić, więc postanawia nie próbować.

Przeszukując mieszkanie, Neema znajduje potrzebne dowody. Czajniczek pod leżanką Gaidy wciąż zawiera osad z korzenia waleriany — ale Gaida zamówiła tego wieczoru lawendę. Ktoś podmienił mieszankę i dodał środek nasenny. Zabójca przyszedł na przyjęcie po ceremonii, zatruł herbatę i wrócił później, by udusić Gaidę we śnie. Potem wyciągnął jej ciało na balkon i dźgnął Ostrzem — teatralna inscenizacja, nie przyczyna śmierci. Dwie różne osoby działały na ciele Gaidy: jedna zabiła ją po cichu, druga przyszła później i uczyniła to spektakularnym. Neema osuwa się na podłogę, przytłoczona ulgą. Nie zrobiła tego, nawet pod wpływem narkotyku. Po raz pierwszy od początku Festiwalu może oddychać.

Yasila ujawnia, że Gaida odkryła coś obciążającego cesarza i szukała sojusznika. Yasila poszła prosto do Vabrasa, który ostrzegł cesarza, zanim Gaida zdążyła dokończyć swoją pieśń. Łzy cesarza były grą aktorską. Kazał zabić Gaidę, by chronić swój sekret. Neema wraca do swojego dawnego pokoju i znajduje ukryte notatki Gaidy — odniesienia do stron w biografii opata Niedźwiedzi. Wskazówki się zazębiają: charakterystyczny styl walki mieczem i odważny dukt pędzla Bersuna zniknęły po rebelii, ponieważ człowiek na tronie nigdy nie był tym samym człowiekiem. Prawdziwy cesarz zmarł szesnaście lat temu. Ktoś go zastąpił. Reformy klasztorne, szorstka życzliwość, whisky przy kominku — Neema służyła obcemu przez osiem lat i nigdy się nie zorientowała.

Na platformie walki przeciwko Ruko Neema stosuje strategię przetrwania opartą na minimalnej obronie — ustępując cal po calu, oszczędzając energię. Ułamek sekundy przed tym, jak śmiertelny cios Ruko trafia, czas zamiera. Kruk manifestuje się nad platformą — nieskończone stado wylewające się ze szczeliny w niebie, oferujące Neemie absolutną moc. Wpuść nas, mówią. Musi tylko zabić Ruko, by zapobiec Ostatniemu Powrotowi. Pokazują jej wizję: Ruko na tronie, śmiejący się, gdy Ośmioro przelewa się przez niebo, by zniszczyć świat. Neema się waha — a potem odmawia. Nie zostanie morderczynią, nawet by ocalić wszystko. Kruk wycofuje się w furii. Pięść Ruko trafia. Neema traci przytomność. Ale jeden fragment zostaje.

Benna, pogodna asystentka Neemy, zostaje aresztowana — i wychodzi na jaw jej prawdziwa historia. Jako dwunastolatka w przygranicznej wiosce pielęgnowała umierającą Yanę podczas Procesji Wygnania. Dwie dziewczynki stały się nierozłączne w ostatnich tygodniach życia Yany. Zanim weszła do zatrutego lasu, Yana powierzyła Bennie plan: podróżuj na wschód, infiltruj dwór i daj nauczkę odpowiedzialnym. Benna dodała Smoczą Łuskę do olejku kąpielowego Neemy — objawienie, nie zamach, choć źle oszacowała dawkę. Ukradła Ostrze z niestrzeżonych pokojów Ruko. A gdy zakradła się do mieszkania Gaidy, by zostawić ostrzegawczą wiadomość, zastała pretendentką już martwą. Benna zinscenizowała ciało z Ostrzem, by cesarz nie mógł udawać, że to śmierć naturalna.

Zaczarowana książka, którą Neema znalazła w grobowcach osiem miesięcy temu — ta, która opowiadała jej historie, malowała wizje, szeptała przez sny — rozrywa się na kawałki i składa ponownie w dużego kruka z gęstą czarną kryzą. Sol, Samotny Kruk: fragment wygnany ze Stada z powodów, które uważa za tajemnicze i absolutnie nieuzasadnione. Próżny, dramatyczny i rozpaczliwie samotny, ogłasza wspaniały plan: Neema musi sama zdobyć tron, zapobiegając apokaliptycznym rządom Ruko. By jej pomóc, musi wejść w jej ciało. Proces polega na tym, że Sol rozrywa jej klatkę piersiową metafizycznymi szponami — doświadczenie, które Neema znosi z narastającym obrzydzeniem, gdy ten sadowi się na jej szóstym żebrze. Ich współzamieszkiwanie jest natychmiastowe i kłótliwe. On marudzi. Ona warczy. On wycofuje się na wyimaginowane pole, by dąsać się w wyimaginowanym deszczu.

Ruko staje naprzeciw Gościa — wojownika Smoka pozbawionego magicznej ochrony, wysłanego przez Yasilę, by zakończyć życie jej syna. Walka jest najniebezpieczniejsza podczas całego Festiwalu i Ruko przegrywa, dopóki błysk niespodziewanego człowieczeństwa nie zmienia szali: Benna, przebrana za sprzedawczynię w tłumie, macha zachęcająco i wykrzykuje jego imię. Coś rozluźnia się w Ruko — śmiech, pierwszy od lat. Przypomina sobie, jak czuje się ciepło. W rundzie z bronią znajduje otwarcie i zadaje śmiertelną ranę. Gość umiera w ramionach Yasili, wyznając swoją wieloletnią miłość. Trzyma go za rękę, gdy odchodzi. Jedyny człowiek, który mógł powstrzymać Ruko, odszedł — a Yasila musi opłakiwać przyjaciela, którego poświęciła planowi, który zawiódł.

Sol, potajemnie opuściwszy ciało Neemy w nocy, kładzie swoją zaczarowaną książkę na łóżku Caina. W środku Cain czyta historię o tym, jak Lis — cały Pierwszy Strażnik, nie fragment — uciekł z Ukrytej Krainy tysiąclecia temu i od tamtej pory przeskakuje między ludzkimi nosicielami. Imię nosiciela, gdy Lis znalazł go na śmietniku w Scartown: Cain. Przerażenie ogarnia go, gdy uświadamia sobie, że instynkt przetrwania, ta niemożliwa odporność, nigdy nie należały wyłącznie do niego. Podczas ich walki na platformie następnego dnia Lis przejmuje kontrolę na ułamek sekundy — oczy błyskają żółcią, zęby się wyostrzają — i ciska sztyletem w gardło Neemy. Cain odzyskuje kontrolę w połowie skoku. Ale granice między nosicielem a Strażnikiem się rozpuszczają. Za każdym razem, gdy zasypia, Lis staje się silniejszy.

Na przyjęciu w pałacu Wołu fajerwerki skradzione z celebracji Tygrysa rozsypują się nad kanałem, gdy Neema i Cain zostają porwani do wspólnego tańca. Przepłynął kanał, żeby ją znaleźć. Całują się po raz pierwszy od ośmiu lat, wśród wiwatów tłumu. W stodole potem, owinięci kocami i dzieląc się podkradzionym tortem urodzinowym, wymieniają sekrety, które ich trawiły. Cain ujawnia, że cesarz systematycznie zastępuje urzędników Pospólstwa sojusznikami Czcicieli — powolny zamach stanu rozciągnięty na lata. Neema mówi mu, że cesarz jest oszustem rządzącym za twarzą zmarłego. Zanim zdążą zaplanować następny krok, przybywa Havoc z oddziałem Ogarów, którzy brutalnie biją Caina i wloką ich oboje do sali tronowej.

Katsan fałszywie przyznaje się do kradzieży Ostrza Pokoju, twierdząc, że wrobił Ruko w napadzie żalu po znalezieniu martwej Gaidy. Cesarz przyjmuje to z wdzięcznością — zamyka sprawę. Gaida popełniła samobójstwo; Katsan działała w błędnej zemście. Sprawa zamknięta. Ale Katsan zastawiła pułapkę. Prosi o starożytny rytuał Niedźwiedzi — rytualną śmierć w swoim klasztorze, a gdy cesarz nie rozpoznaje protokołu — bo nie jest wojownikiem Niedźwiedzi, za którego się podaje — ma swój dowód. Zeznanie jest ceną ucieczki: łódź o świcie, szybka podróż na zachód i prawda bezpiecznie zaniesiona do Niedźwiedzi w Anat-garra. Kobieta, która straciła rękę od miecza, zada najdruzgocący cios całego Festiwalu — nie na platformie, lecz kłamstwem wypowiedzianym pod Smokiem.

Wewnątrz świątyni Neema pije herbatę ze Smoczej Łuski i przechodzi przez biało-złoty ogień ku wizjom swojej przyszłości. Widzi siebie na górskiej ścieżce zbliżającą się do klasztoru Niedźwiedzi zimą. Widzi oświetloną świecami salę wojowników, ametystową koronę na swojej głowie. Potem ogień unosi ją za daleko: znajduje swoją przyszłą siebie umierającą samotnie w zatrutym lesie, z Rozkazem Wygnania wszytym w pierś — napisanym jej własną ręką. Gdy Sługa Jadu zadaje wiążące pytanie — czy widziałaś siebie na tronie? — Neema musi odpowiedzieć szczerze. Widziała podium, salę, koronę. Ale nie marmurowy tron. Ruko widział go wyraźnie. Wygrywa Próbę Smoka. Na zewnątrz Neema staje w obliczu ogromu swojej porażki: Ruko obejmie tron, a świat się skończy.

W sali tronowej cesarz śpiewa starożytną pieśń-zaklęcie, której nauczyła go Neema — i jego ciało się przemienia. Nie w Bersuna. Nie w Gedruna. W Andrena Valita, Wielkiego Zdrajcę, żywego od szesnastu lat, ukrywającego się za skradzionymi twarzami za pomocą zakazanego zaklęcia zwanego Złodziejem Dusz. Wysysa duszę Ruko, by przybrać postać syna, i przykuwa go w żelaznej masce pod pokładem. Opatka Tygrysów Rivenna zostaje zabita Ostrzem Pokoju, uruchamiając starożytną klątwę: Ośmioro wybucha z Ukrytej Krainy w wyjącej, warczacej masie — a sojusznicy Andrena wiążą ich w obrazy sali tronowej Shimmer Arbell za pomocą pieśni rozkazującej. Jedynie Lis ucieka, wysyłając jeden fragment do swojego portretu, podczas gdy reszta wskakuje w Vabrasa. Andren zasiada na tronie w ciele syna. Wreszcie cesarz.

W chaosie wiązania Cain odzyskuje kontrolę i wyciąga Neemę z sali tronowej. Tala osłania ich odwrót strzałami. Lis, zamieszkujący teraz ciało Vabrasa, masakruje ścigający oddział Ogarów w szale szponów i zębów — a potem ich puszcza, ziewając. Neema i Cain pędzą ku Bramie Strażników. Opuszczają się po skale garnizonu na platformie wyciągu, gdy Vabras rąbie liny nad nimi. Skaczą. Uderzają o morze. Poturbowani i krwawiący w falach, widzą Isha Forta zbliżającego się łodzią załadowaną skradzionymi kurami — opat Lisów ukryty podczas masakry pod podłogą swojej kaplicy. Tala wciąga ich na pokład. Wyspa kurczy się za nimi. Troje pretendentów, opat Lisów i umierający kruk, płynący ku temu, co nadejdzie.