1. Wolfensohns passie: een kracht tegen wereldwijde armoede

"Het is het enige waar ik aan denk," zei hij in het begin van zijn ambtstermijn; "ik word er 's ochtends mee wakker en ik ga er 's avonds mee naar bed."

Verslindende passie. James Wolfensohns ambtstermijn als president van de Wereldbank werd gekenmerkt door zijn verslindende passie om wereldwijde armoede te verlichten. Hij zag het als het grootste onrecht van onze tijd, een morele plicht die al zijn handelen stuurde. Deze passie was niet louter een professionele verplichting, maar een diep persoonlijk engagement.

Veiligheid en armoede. Wolfensohn begreep het complexe verband tussen wereldwijde armoede en wereldwijde veiligheid. Hij stelde dat armoede leidde tot falende staten die fungeerden als toevluchtsoorden voor terroristen en een broedplaats vormden voor ziekten, milieuschade en migratiedruk. Het bestrijden van armoede was daarom niet alleen een humanitaire kwestie, maar een strategische noodzaak.

Een nobele taak. Wolfensohn zag de missie van de Wereldbank als een nobele taak, belast met het verlichten van armoede, het verbeteren van levens en het geven van een kans op vrede en hoop aan kinderen. Deze overtuiging voedde zijn vastberadenheid om de instelling te transformeren en er een effectievere kracht voor het goede in de wereld van te maken.

2. De evoluerende missie van de Wereldbank: van naoorlogse wederopbouw tot wereldwijde veiligheid

Het doel van de oprichters was tweeledig: het verlichten van menselijk lijden, zeker, maar tegelijkertijd het beheersen van de economische chaos die de veiligheid van de rijke wereld bedreigde.

De oorsprong in Bretton Woods. De Wereldbank, opgericht in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, had aanvankelijk tot doel de door oorlog getroffen economieën weer op te bouwen en de economische instabiliteit te voorkomen die de opkomst van het fascisme en communisme had gevoed. De missie van de Bank was het ontwikkelen van ontredderde economieën.

Koude Oorlog-strategie. Tijdens de Koude Oorlog evolueerde de missie van de Wereldbank om te voorkomen dat ontwikkelingslanden zich aansloten bij de Sovjet-Unie. Economische ontwikkeling werd een instrument om het communisme in te dammen.

Moderne veiligheid. In het tijdperk na de Koude Oorlog is de Wereldbank naar voren getreden als een sleutelspeler bij de wederopbouw van naties en het voorkomen van de verspreiding van falende staten die als toevluchtsoord voor terreur dienen. Armoedebestrijding wordt nu gezien als een middel om wereldwijde bedreigingen zoals ziekten, drugshandel en milieuvervuiling aan te pakken.

3. Wolfensohns vroege jaren: ambitie gevormd in Australië

Hij leefde in een voortdurende staat van financiële zorg, hoewel hij met de groten der aarde had verkeerd.

Bescheiden begin. Het vroege leven van James Wolfensohn in Australië werd gekenmerkt door bescheiden omstandigheden en de gedwarsboomde ambities van zijn vader. Dit plantte in hem een enorme, pure ambitie om te slagen en de beperkingen van zijn opvoeding te overwinnen.

Vaderlijke verwachtingen. Wolfensohns vader, Hyman, legde buitengewone verwachtingen op aan zijn zoon en spoorde hem aan om academisch en professioneel uit te blinken. Deze druk, hoewel soms overweldigend, voedde uiteindelijk Wolfensohns drang om grootsheid te bereiken.

Olympische geest. Wolfensohns deelname als schermer aan de Olympische Spelen van 1956 in Melbourne leerde hem dat hij op een wereldtoneel kon wedijveren. Deze ervaring, gecombineerd met zijn studie aan de Harvard Business School, stuwde hem naar een succesvolle carrière in de financiële wereld en een verlangen om wereldwijd impact te maken.

4. De structurele aanpassingsprogramma's van de Bank: een omstreden erfenis

Er is niets dat deze landen sneller in de armen van een of ander 'isme' – het communisme of iets anders – drijft dan een gebrek aan kapitaal.

Marktrhetoriek. De structurele aanpassingsprogramma's van de Wereldbank, ontworpen om vrijemarkthervormingen in ontwikkelingslanden te stimuleren, werden een bron van controverse. Hoewel de hervormingen vaak noodzakelijk waren, wekten de evangelische marktrhetoriek en de overdreven optimistische beloften van de Bank wrevel op.

Sociale kosten. De bezuinigingsmaatregelen en valutadevaluaties die met de structurele aanpassingen gepaard gingen, veroorzaakten vaak grote ontberingen voor arme mensen, wat leidde tot rellen en sociale onrust. De Bank werd verweten dat zij giftige medicijnen voorschreef aan de armen.

Geopolitieke leningen. De geloofwaardigheid van de Bank werd verder aangetast door haar praktijk om leningen te verstrekken aan de bondgenoten van Amerika in de Koude Oorlog, ongeacht hun bereidheid tot economische hervormingen. Deze wederzijds gegarandeerde hypocrisie ondermijnde de reputatie van de Bank en voedde de scepsis over haar motieven.

5. De opkomst van ngo's: de autoriteit van de Wereldbank uitgedaagd

Vrijwel iedereen die verbonden is aan een niet-gouvernementele organisatie," schreven zij, "stelt dat structurele aanpassing een onversneden sociale en ecologische ramp is.

Strijdbare ngo's. De opkomst van niet-gouvernementele organisaties (ngo's) als invloedrijke spelers op het internationale toneel vormde een nieuwe uitdaging voor de Wereldbank. Deze ondernemende organisaties uitten vaak felle kritiek op het beleid en de projecten van de Bank en beschuldigden haar van schade aan het milieu en de inheemse bevolking.

Milieuactivisme. Milieu-ngo's richtten zich op specifieke projecten van de Wereldbank, zoals Polonoroeste in Brazilië, dat leidde tot grootschalige ontbossing en schade aan inheemse gemeenschappen. Deze controverses schaadden de reputatie van de Bank en dwongen haar tot de oprichting van een milieuafdeling.

Lilliputter-dreiging. De voortdurende offensieven van ngo's hielden de Wereldbank in hun greep en verlamden regelmatig haar inspanningen om armoede te bestrijden. Ondanks hun geringe omvang wonnen de lilliputters het pleit. Als we de ogen niet openen voor dit gevaar, verspelen we het potentieel voor het goede dat grote organisaties te bieden hebben.

6. Wolfensohns leiderschapsstijl: een mix van charme en turbulentie

Je moet een passie hebben voor ontwikkeling, en ik heb een passie die blijft groeien.

Magnetische persoonlijkheid. James Wolfensohn bezat een magnetische persoonlijkheid en een krachtige charme waarmee hij relaties wist op te bouwen met topmannen uit het bedrijfsleven, wereldleiders en culturele iconen. Hij was een meester in luisteren en een begenadigd onderhandelaar.

Ongeduldig en veeleisend. Wolfensohns ongeduld en hoge verwachtingen leidden vaak tot wrijving met zijn naaste medewerkers. Hij stond bekend om zijn explosieve temperament en zijn neiging om veranderingen te hard door te drukken.

De Bank verjongen. Ondanks zijn tekortkomingen hielpen Wolfensohns energie en visie om de Wereldbank te verjongen en uit een donkere periode te loodsen. Hij schudde de instelling op, herzag de structuur en de missie, en stelde de ontwikkelingsagenda open voor nieuwe spelers en thema's.

7. De kracht van persoonlijke connecties: allianties bouwen voor verandering

Hij is voor een derde psychiater, voor een derde conciërge en voor een derde zakelijk adviseur.

Netwerktalent. Wolfensohns succes vloeide deels voort uit zijn vermogen om persoonlijke connecties op te bouwen en te benutten. Hij onderhield warme banden met invloedrijke figuren in de financiële wereld, de muziek en de politiek, waardoor hij een enorm netwerk creëerde waarop hij altijd een beroep kon doen.

Liefdadigheid. Wolfensohns betrokkenheid bij goede doelen, zoals zijn steun aan Jacqueline du Pré en zijn voorzitterschap van Carnegie Hall, bood hem de kans om invloedrijke mensen te ontmoeten. Deze relaties vertaalden zich vaak in zakelijke kansen.

Verder dan de winst. Wolfensohns kantoor, James D. Wolfensohn Inc., stelde loyaliteit aan de klant en ethisch handelen boven kortetermijnwinst. Dit streven naar integriteit leverde hem het vertrouwen van zijn cliënten op en onderscheidde hem van de grotere kantoren op Wall Street.

8. De tragedie van gemiste kansen: de casus Nigeria

De camera zat verborgen in de revers van zijn jas en was niet groter dan een luciferdoosje.

Vroege lessen. Wolfensohns vroege ervaring in Nigeria, waar hij kortstondig gevangen werd gezet omdat hij foto's had gemaakt, gaf hem gevoel voor de uitdagingen waar de Wereldbank in jonge naties voor stond. Het was mooi en aardig om te beweren dat ontwikkelingslanden een zelfvoorzienende groei zouden doormaken als ze maar over voldoende investeringskapitaal beschikten.

Koloniale nabootsing. Wolfensohn ontdekte dat de minister van Volksgezondheid hem wilde spreken. Dat was vreemd; hij was immers niet van plan medicijnen te verkopen. De minister legde uit dat hij "de leiding" had over Wolfensohns project omdat het "zijn beurt" was; hij merkte op dat Wolfensohn voor de bouw van een fabriek ongetwijfeld grond nodig had, en hij had de perfecte grond voor hem.

Voorwaarden voor investeerders. Ontwikkelingsexperts moesten de discussie naar een hoger niveau tillen: hoe creëer je de voorwaarden waaronder investeerders daadwerkelijk zaken kunnen doen?

9. Het belang van lokaal eigenaarschap: lessen uit Oeganda

Het lot van de ontwikkelingslanden – van de tweederde van de mensheid die de drempel naar modernisering probeert over te steken – is het centrale drama van onze tijd.

Verschuiving van de macht. Het experiment in Oeganda toonde het belang aan van lokaal eigenaarschap bij ontwikkeling. Door lokale gemeenschappen en overheden de regie te geven over hun eigen ontwikkelingsagenda, kon de Wereldbank duurzamere en effectievere resultaten boeken.

Gemeenschapsbetrokkenheid. Het succes van het Oegandese actieplan voor armoedebestrijding, waarbij ngo's en het maatschappelijk middenveld nauw betrokken waren, onderstreepte de waarde van inspraak van onderop bij ontwikkelingsplanning.

De armen versterken. De sleutel tot de vooruitgang van een boer ligt wellicht niet in het verplaatsen van die boer naar een staalfabriek, zo realiseerde men zich; het ligt eerder in het verstrekken van betere zaden, advies over landbouwtechnieken of het garanderen van grondbezit.

10. De gevaren van te veel beloven: de grenzen van multilaterale instellingen

We moeten ernaar streven om armoede voor het einde van deze eeuw uit te bannen.

McNamara's ambitie. Robert McNamara's ambitieuze doel om armoede voor het einde van de eeuw uit te bannen, legde de lat voor de Wereldbank hoog. Hoewel zijn inspanningen tot aanzienlijke vooruitgang leidden, legde het mislukken van dit ambitieuze doel de grenzen van de macht van de Bank bloot.

Onrealistische doelen. De wereld heeft zich bijvoorbeeld gecommitteerd aan een reeks doelen die bekendstaan als de millenniumdoelen, waaronder universeel basisonderwijs en een vermindering van de kindersterfte met tweederde. Als die doelen niet worden gehaald, worden de Wereldbank en andere ontwikkelingsorganisaties als mislukt bestempeld.

De grenzen van de macht. De tegenslagen in Irak hadden de grenzen van de Amerikaanse macht pijnlijk duidelijk gemaakt, en het dedain voor internationale instellingen was weggeëbd. Intussen maakten multilateralisten soms de omgekeerde fout door te eisen dat de Wereldbank armoede als bij toverslag zou oplossen.

11. De hardnekkige uitdaging van corruptie: een kankergezwel voor ontwikkeling

Er is niets dat deze landen sneller in de armen van een of ander 'isme' – het communisme of iets anders – drijft dan een gebrek aan kapitaal.

Het kankergezwel van de corruptie. Wolfensohn erkende corruptie als een groot obstakel voor ontwikkeling. Hij sprak zich er openlijk tegen uit, doorbrak daarmee een langdurig taboe binnen de Wereldbank en drong aan op meer transparantie en verantwoording bij de kredietverlening.

Vooruitgang ondermijnen. Corruptie ondermijnt de economische groei, schrikt investeerders af en onthoudt de armen essentiële voorzieningen. Het kan ook de effectiviteit van hulpprogramma's ondermijnen, zoals de ervaringen in Indonesië lieten zien.

Instellingen bouwen. De sleutel tot de bestrijding van corruptie ligt in het opbouwen van sterke instituties, het bevorderen van goed bestuur en het versterken van het maatschappelijk middenveld. De Wereldbank kan deze inspanningen ondersteunen, maar uiteindelijk hangt het succes af van de inzet van de ontvangende landen.

12. De blijvende kracht van multilateralisme: een kracht voor het goede

"Er is geen muur," verklaarde Wolfensohn. "We zijn verbonden door handel, investeringen, financiën, door reizen en communicatie, door ziekte, misdaad, migratie, milieuvervuiling, drugs, financiële crises en door terreur."

Wereldwijde onderlinge afhankelijkheid. Wolfensohn begreep dat in een steeds meer verbonden wereld, mondiale problemen om mondiale oplossingen vragen. Multilaterale instellingen zoals de Wereldbank zijn essentieel om uitdagingen zoals armoede, ziekte en milieuvervuiling aan te pakken.

Grenzen aan de macht. Je kunt aids, migratie of milieu-uitdagingen niet eenzijdig bestrijden.

De Bank verdedigen. Ik heb Wolfensohns strijd vooral beschreven vanwege het plezier van het verhaal, maar ook om te laten zien dat als de Wereldbank het waard is om kritiek op te hebben, dat juist is omdat ze het zo waard is om verdedigd te worden.

Characters

Plot Devices

Analysis